­

uw verhaal onze zorg

logos onderzoek

 

 

Inleiding

Het Platform ‘Dood gewoon in Den Haag’ wil Hagenaars stimuleren bewuste keuzes maken over de laatste fase van hun leven. Ze wil daar mee de mogelijkheden vergroten voor een waardig sterven van inwoners van Den Haag. ‘Regie nemen op je eigen stervensfase’ heet dat. Het vertellen en optekenen van het levensverhaal van mensen neemt in het werk van het Platform een steeds belangrijker plaats in. Levensverhalen geven betekenis aan het leven van mensen. Samen met (zorg)organisaties op het gebied van zorg en sterven in Den Haag, wil het Platform de bewustwording rond dit thema in Den Haag vergroten. En zo het taboe rond sterven en dood doorbreken.

Onderzoek
In 2018 wil het Platform onderzoek doen naar het bespreekbaar maken van eindigheid en sterven in de context van de verpleeghuizen in Den Haag. Wie in een verpleeghuis werkt, begeleidt veel ouderen - en ook minder oude mensen - die beseffen binnen afzienbare tijd te gaan sterven. Met het overlijden van een bewoner, komt het levensverhaal van een uniek mens tot een afronding. Menswaardige zorg bieden, betekent ook dat er ruimte en aandacht is voor het levensverhaal van de cliënt, juist in deze bijzondere laatste levensfase. Veel cliënten hebben de behoefte om terug te kijken op hun leven en op de een of andere manier de balans op te maken.
Maar in de opleidingen voor verzorgenden, verpleegkundigen, huishoudelijk medewerkers, activiteitenbegeleiders, zorgcoaches en EVV’ers of PB’ers is er meestal weinig aandacht voor training in gespreksvoering over het verhaal van de cliënt in het licht van de eindigheid.
Daarom start het Platform een onderzoeksproject dat ingaat op het verminderen van handelingsverlegenheid die verschillende groepen zorgverleners kunnen ervaren bij het gesprek over leven en dood, met bewoners, familie en mantelzorgers, collega’s en zichzelf. De dood heeft immers vele gezichten en uiteenlopende betekenissen. Zonder zorgvuldige afstemming tussen gesprekspartners ontstaan gemakkelijk misverstanden, onbegrip, miscommunicatie of een onheilzaam vermijden van de thematiek. Daarom is de onderzoeksvraag: “hoe kan je de communicatie over het levensverhaal in het licht van de eindigheid verbeteren in persoonsgerichte zorg?” Kernwoorden die hierbij horen zijn: levensverhaal, balans opmaken, hoop voor de toekomst, sterven, communicatie, liefdevolle zorg, afscheid nemen en rouwanticipatie.

Met het beantwoorden van deze vraag willen de onderzoekers van de Chr. Hogeschool Windesheim, Reliëf en Platform Dood gewoon in Den Haag, drie doelen dienen: kwetsbare ouderen ondersteunen om hun gedachten, wensen en vragen rondom hun levenseinde bespreekbaar te maken (1), individuele medewerkers beter toerusten tot het gesprek over het levensverhaal met bewoners die hun eigen eindigheid heel concreet ervaren (2) en bijdragen aan een zorgcultuur waarin de zorg voor het levenseinde van de bewoner wordt verleend in het verlengde van het levensverhaal (3).

Methodiek
Het onderzoek is te typeren als een kwalitatief, empirisch praktijkonderzoek, gericht op innovatie van de zorgpraktijk in het verpleeghuis. De methodiek die in dit onderzoeksproject wordt gevolgd , is een vorm van handelingsonderzoek (action research), een beproefde methode voor praktijkonderzoek in onderwijs en zorg. Kern van action research is dat professionals zelf, in samenspraak met collega’s, hun zorgpraktijk onderzoeken met het oog op verbetering ervan. Als specifieke methode is gekozen voor het werken in Professionele LeerGemeenschappen (PLG’s). waarin onderzoekers, professionals en eventueel studenten/stagiaires met hulp van procesbegeleiders samen werken aan een kritische analyse van de praktijk en het ontwerpen en evalueren van nieuwe middelen en methoden ter verbetering van diezelfde praktijk. Kennisproductie en praktijkverbetering gaan hand in hand.
Interdisciplinair samengestelde groepen van 6-8 zorgverleners komen 7 x bijeen in sessies van 2 uur om de thematiek van communicatie over het levensverhaal in het licht van eindigheid te verkennen, hun eigen verhouding tot het thema in kaart te brengen, hun leervragen te formuleren, te oefenen in gespreksvoering en in het kijken vanuit verschillende perspectieven, nieuwe praktijken voor zichzelf te ontwerpen en te evalueren.
De PLG’s leiden onder meer tot de volgende opbrengsten:
Opbrengsten
het gehele onderzoeksproject leidt tot de volgende resultaten:
• Toegenomen kennis bij zorgverleners van de meerwaarde van het perspectief van het levensverhaal als basis voor de kwaliteit van zorg;
• Bewustzijn van wat de aandacht voor het levensverhaal van de cliënt en opmaken van de balans kan betekenen voor zijn of haar kwaliteit van leven en de beleving van het sterven;
• Toegenomen kennis over opvatting en beleving van de dood in diverse culturen en de daarbij komende morele dilemma’s;
• Een bij de zorgverlener passende manier en toegenomen vaardigheid om in gesprek te komen over het levensverhaal van de bewoner, met de bewoner, familie en/of mantelzorgers, en met collega’s;
• Goede voorbeelden van communicatie over de dood die inspirerend zijn voor de zorgverleners onderling;
• Een eenvoudige en doeltreffende methode om over het levensverhaal in het licht van eindigheid in gesprek te gaan met de cliënt en op basis daarvan het contact met en de zorg in de laatste levensfase van de cliënt op een betekenisvolle wijze in te vullen;
• De vaardigheid om middels deze methode collega’s te betrekken bij het verhalend werken in het licht van de eindigheid;
• Verhalen van ouderen over goed leven en goed sterven in het verpleeghuis;
• Toegenomen cultuur van samenwerking rond het levensverhaal;
• Toegenomen openheid in de communicatie over afscheid nemen en sterven bij participanten.

Organisatie
Doel is om in tenminste drie Haagse zorginstellingen twee PLG’s van minimaal zes en maximaal acht zorgverleners (interdisciplinair) op te zetten.

Informatie
Nadere informatie, waaronder een factsheet van het onderzoeksvoorstel, kunt u opvragen bij Wout Huizing: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 06 45 48 48 77.

­